Ana Sayfa İstanbul Gezi Rehberi Molla Zeyrek Camii | Bilgiler, Ulaşım, Mimari Özellikleri

Molla Zeyrek Camii | Bilgiler, Ulaşım, Mimari Özellikleri

İstanbul'daki en büyük ve en önemli tarihi yapılardan biri olan Molla Zeyrek Camii, uzun yıllar harap bir halde bırakılmış olsa da, 2009-2018 yılları arasında yapılan restorasyon çalışması sonucunda şehre kazandırılmış dini mabetlerimizden. 3 kiliseden oluşan bu yapının sadece güney tarafında yer alan kilisesi günümüzde camii olarak hizmet veriyor.

-

Küllerinden doğan İstanbul camilerinden biri olarak ünlü Molla Zeyrek Camii, kiliseden çevrilmiş ve geçirdiği son restorasyon çalışması sonucunda Fatih ilçesine kazandırılmış tarihi mabetlerimizden biri. Haliç’e hakim bir tepe üzerinde inşa edilmiş olan yapının tarihi ise, Bizans dönemine kadar uzanıyor.

Ayasofya‘dan sonra İstanbul’daki en büyük dini yapı olma özelliğine sahip olan caminin 2009 yılında başlamış olan restorasyon çalışmaları 2018 sonunda bitirilerek 2019 yılının ortasında ibadete açılmıştır. 

Zeyrek Camii Tarihi

Zeyrek Camii Tarihi

Caminin bulunduğu Zeyrek semti, İstanbul’un geçmişten günümüze uzanan tarihi dokusu içerisindeki en önemli basamak taşından biri. Tepeden bakıldığı zaman Haliç’in ve Boğaz’ın panoramik manzarasına sahip olan semt, dik merdivenleri, camileri, türbeleri, hamamları, cumbalı ahşap evleri ve parke taşlı yollarıyla ziyaretçilerine İstanbul’un tarih kokan dokusunu yaşatıyor. 

İstanbul’un dördüncü tepesi üzerinde, Fatih’te Zeyrek semtinde yer alan camii, Bizans döneminde 1118-1136 yılları arasında ”Pantokrator Manastır Kilise Kompleksi” olarak inşa edilmiş. 3 kiliseden oluşan yapı, geleneksel mimari özelliğini günümüze kadar korumuş ve bir bütün olarak gelebilmiş sayılı İstanbul mabetlerinden biri. Bu kompleksin günümüzde sadece güney tarafında yer alan kısmı camii olarak kullanılıyor.

Pantokrator Manastır Kiliseleri‘nin ilki 12. yüzyıl başlarında II. Ioannes Kommenos’un karısı Eirene tarafından, Hz. İsa’ya ithafen yaptırılmış. Eirene’nin ölümünden kısa bir süre sonra İmparator Kommenos, yapının kuzey tarafına Hz. Meryem’e sunulmuş ikinci bir kilise yaptırır. Daha sonrasında ise bu iki yapının arasına Başmelek Mikail’e ithafen mezar şapeli eklenerek kompleks oluşturulmuştur.

Zeyrek Camii Tarihi

1204 yılında Latin işgali sırasında zarar görmüş ve kiliseye Katolik rahipler el koymuştur. Manastır ve Kilise yağmalanarak, içerisinde yer alan değerli eşyalar ise Venedik’e götürülmüş.

Komnenos ve Palaiologos imparatorlukları başta olmak üzere, birçok yüksek rütbedeki Bizanslı, İmparator V. Ioannes Palaiologos, İmparator I. Manuel Kommenos’un eşi Sulzbach’lı Bertha, İmparator II. Ioannes ve karısı Eirene buraya gömülmüş.

İstanbul’un fethinden sonra Fatih Külliyesi yapılana kadar bu yapı, 700 öğrencinin eğitim gördüğü bir medrese olarak kullanılmış. Akşemseddin, camiye ismini veren Molla Zeyrek ve dönemin alimleri burada ders vermiştir. Fatih Medreseleri inşa edildikten sonra Zeyrek Camii, dönemin en önemli din alimlerinden biri olan tasavvuf ehli ”Abdullah-ı İlahi”ye verilmiş ve bir zaviye şeklinde uzun yıllar faaliyetini sürdürmüştür.

Zeyrek Camii Tarihi

18. yüzyıla gelindiğinde Molla Zeyrek Camii‘de, büyük bir restorasyon çalışması yapılmış. Bu onarım sırasında dönemin mimari anlayışı olan barok üsluplar ön plana çıkmıştır. 1960’lı yıllara doğru yine harap bir hale gelen camii, 1965-1970 yılları arasında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiş. Bu 5 yıllık restorasyon çalışması esnasında çürüyen ahşap döşeme kaldırıldıktan sonra, yapının süslemeli zemin işlemeleri ortaya çıkmıştır.

1997-1998 yılları arasında İTÜ tarafından yapılan çalışmalar esnasında, kuzeyde yer alan kilisenin çatı kaplamaları yenilenmek amacıyla kaldırıldığında, doğu duvarıyla apsisi örten yarım kubbe arasında bir grup amfora bulundu. 

Çevresindeki ahşap yapılarla birlikte 1986 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi‘ne alınmış olan caminin en son restorasyonu ise, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 2009 yılında başlatılmış ve 2018 yılının sonlarına doğru tamamlanmıştır. 

İLGİLİ

Molla Zeyrek Camii Mimari Özellikleri

Mimari Özellikleri
Kaynak ; Fatihhaber.com

Camii, birbirleri ile içerden bağlantılı olan 3 kilisenin oluşuyor. Bu üç kilise arasındaki bağlantılar ise, ortak duvarlarındaki kemerli açıklıklar yardımı ile sağlanmaktadır. İstanbul’da Orta Bizans dönemine ışık tutan en önemli anıtlardan biri olarak kabul edilen bu yapı kompleksindeki üç kiliseden en iyi korunmuş olanı da güney tarafta yer alandır.

Osmanlı döneminde güney kilise içerisinde yer alan ”İkonostasis”in yerine minber yapılmıştır. Bir mezar şapeli olarak yapılmış ortadaki kilisenin mermer döşemeleri ve duvarlarında yer alan bezemeler ise, ne yazık ki günümüze kadar ulaşamamış.

Kuzey kilise üç nefli ve haçvari planlı olarak inşa edilmiş. Etkili bir iç mekana sahip olan bu kilisenin kuzey cephesinde yer alan pencerelerinden birinin içerisinde oldukça küçük bir mozaik parçası günümüze kadar ulaşabilmiş. 

Mimari Özellikleri
Kaynak ; Fatihhaber.com

Güneydeki kilisenin 5 bölümlü esas narteksinin orta kısmının üstünü yüksek kasnaklı bir kubbe örtmektedir. Dört sütunlu kapalı haç biçimli planda inşa edilmiş olan güney yapısının apsis kısmında duvarlar üzerinde renkli mermer levhalar yer almaktadır. Bu yapının kilise olduğu dönemde kemer, tonoz ve kubbelerin mozaikler ile kaplı olduğu biliniyor olsa da, günümüzde bunlardan hiçbiri görünür halde değil. Fakat 1960’lı yıllarda yapılan restorasyon çalışması sırasında pencere kemerinin içinin mozaikle süslü olduğu ortaya çıkmıştır. 

Tek bir nartekse sahip olan kuzeydeki yapı ise, plan bakımından güneydeki kilisenin küçük ölçekli bir benzeridir. Ortada yer alan kubbeyi taşıyan 4 sütunun yerine daha sonra, kare kesitli olan 4 paye yapılmış. Bu yapının narteksinin dış cephesi, 1960’lı yıllarda özenle restore edilmiş. Kuzey ve Güneydeki bu iki yapının ortasında yer alan mezar şapeli ise, üstü oval bir şekilde kubbe ile örtülmüş dar ve uzun bir mekandan oluşuyor. 

Zeyrek Kilise Camii

Zeyrek Camisi‘ne batıda bitişik, şimdi bir arsa halinde bulunan bir ek bina kalıntısı yer almaktadır. Bu kalıntıların, Bizans döneminde temeller üzerine inşa edilmiş bir tekkenin kalıntısı olduğu söylenmektedir. Buradaki Türk mimari tarzında yazılmış olan yedi satırlık kitabe üzerinde, Fatih Sultan Mehmed‘in uleması olan Akşemseddin Hoca’nın burada kaldığı belirtilmiş. 

Yakın bir geçmişte şimdiki hali ile yenilenmiş olan caminin minaresi, orijinal yapısının büyük bir bölümünü koruyor. Cami avlusunda yer alan çeşme, meşhur kırk çeşmelerdendir ve caminin kadınlar ve müezzin mahfili bulunmamaktadır. 

Zeyrek Camii Hünkar Mahfili, güney kilise içerisinde oluşturulmuş ve mahfile caminin batı cephesinde başlayan ve güney cephesinde 4 beşik tonoz üzerinde yükselmekte olan bir rampa yardımıyla ulaşılıyordu. Mahfil ile aynı tarihte rampanın güney cephesine bitişik olan bölümün üzeri kapatılarak ahşap bir Hünkar Kasrı oluşturulmuş.

Kaynak ; aa.com.tr

Ayrıca bu kompleks içerisinde bir de hastane bulunmaktaydı. Hastanede toplamda 50 yatak bulunuyordu. Bu yataklardan 10’u göz hastalarına, 10’u yaralılara, 10’u iç hastalıklarına, 12’si kadın hastalıklarına ve 8’i ise diğer hastalıklara ayrılmıştı. Ayrıca hastanenin her bir bölümünde acil durumlar için ek bir yatak bulunmaktaydı. 

Zeyrek Camisi’ne Nasıl Gidilir ?

Zeyrek Camisi'ne Nasıl GidilirZeyrek Camisi'ne Nasıl Gidilir
Caminin hemen yanında bulunan İstanbul Kitapçısı ve Zeyrekhane

Zeyrek Kilise Camii olarak da bilinen yapı, İstanbul’un Fatih ilçesinde Zeyrek semtinde bulunuyor. Bozdoğan Su Kemeri’ne 10 dakika yürüme mesafesinde olan camiye, 28,28T,31E,336E,41Y,71T,77,77A nolu otobüsleri kullanarak ulaşılabilir. Unkapanı otobüs durağı camiye en yakın olan duraklardan biri.

Çevresinde Neler Var ?

Camii çevresinde Bozdoğan Su Kemeri’nin dışında, 10 dakika yürüme mesafesinde, İstanbul gezilecek yerler arasında popüler yapılardan olan Fatih Camii de bulunuyor. Ayrıca Şehzade Camii, meşhur Vefa Bozacısı ve Süleymaniye Camii‘ne de Zeyrek Camii’den yürüyerek rahatlıkla ulaşabilirsiniz. 

Ayrıca caminin hemen yanında Zeyrekhane adı verilen bir kafe/restoran bulunuyor. Eşsiz manzara eşliğinde bir şeyler yiyip içebilir, İstanbul Kitapçısı Zeyrek şubesine burada göz atabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

SON YAZILAR

Arap camii

Arap Camii Hakkında Bilgiler | Tarihi, Ulaşım ve Hikayesi

0
Beyoğlu ilçesinin Galata semtinde bulunan Arap Camii, İstanbul'da ilk ezan sesinin duyulduğu camii olarak bilinir. Bu özelliği ile hem İstanbulluların hem de turistlerin ilgisini...