Ana Sayfa İstanbul Gezi Rehberi Kalenderhane Camii - Tarihi, Ulaşım, Mimarisi, Hakkında Bilgi

Kalenderhane Camii – Tarihi, Ulaşım, Mimarisi, Hakkında Bilgi

İlk inşa edildiği günden bu yana geçirdiği işgal, yeniden inşa, yangın, inanç değişimi ve restorasyon süreçlerinin ardından günümüze yüzyılların yorgunluğu ile ulaşmış Kalenderhane Camii, önceden merkezi olduğu mahallenin artık bir mütevazi parçası olarak yüzlerce yıllık kalıntıları ve bu kalıntılarla hatırlattığı yaşanmışlıklar ile eşsiz bir tarih deneyimi sunmaya devam ediyor. Hem tarihe hem de sanata meraklı olanları bir araya getiren camii, İstanbul'daki en önemli mabedlerimiz arasında yer alır...

-

Geç Roma döneminden günümüze çok sayıda değişim geçirerek gelmiş tarihi camilerimizden biri olan Kalenderhane Camii, İstanbul‘un Vefa semti Vezneciler’de Bozdoğan Su Kemeri’nin doğu ucunda yer alıyor. Önce gösterişli bir saray hamamı, daha sonra bir Comnen kilisesine dönüşmüş olan yapı Osmanlı zamanında ise zaviye ve camii olarak faaliyet göstermiş. 

Doğu Ortodoks kilisesi tarzında olan yapı, Yunan haçı planında olup kemerli Bizans kilisesinin en güzel örneklerinden biri olarak kabul edilir. Akataleptos Manastırı olarak 10-12. yüzyıllarda Ayios Theodoros’a ithafen inşa edildiği tahmin edilen yapının Latin istilası sırasında da zarar gördüğü tahmin ediliyor. Bunun yanında, Roma dönemine ait bir hastanenin ve hamamın da varlığından söz edilir. Bu tarihi yapılara ait kalıntıları günümüzde cami avlusunda görebiliyorsunuz.

1930 yılında minaresine yıldırım düştükten sonra uzun bir süre kaderine terkedilmiş olan Kalenderhane Camii, 1966-1972 yılları arasında yapılan restorasyonun ardından günümüzdeki haline kavuşturularak ibadete açılmış. 

Kalenderhane Camii Hakkında Bilgi

Foto kaynak ; flickr.com/unsalhanoglu

İstanbul’un fethinden sonra kilise Sultan Mehmet tarafından Kalender dervişlerine tahsis edilmiş. Bu dönemden sonra ”Kalenderhane” adını alan yapının aynı zamanda İstanbul’daki ilk Mevlevihane olduğu düşünülüyor.

Özgün mimari çizgileri ile yapı, ilk görüntüsünde Türk ve İslam kültürüne ait olmayan bir ustalığı yansıtıyor. Dıştan oldukça görkemli bir görüntüye sahip olan yapı, minare ve alem eklenmesi ile İslamlaşmış. İçten ise oldukça karanlık ve kıble cihetinden dolayı sağ tarafa doğru çapraz bir cemaat düzenine sahip özgün bir ibadethane atmosferine sahip.

Foto Kaynak ; flickr.com/richardmortel

Kalenderhane Camii’nin yaşadığı en kritik dönemlerden biri IV. Haçlı Seferi sırasında (1204-1261) İstanbul’un Latinler tarafından işgal edildiği dönemdir. Aslen bir Bizans Ortodoks Kilisesi olarak inşa edilmiş olan yapı, bu dönemde bir Latin Katolik Kilisesi olarak kullanılmış. Bunun en önemli kanıtı ise, yakın geçmişte yapılan araştırmalarda, günümüzdeki mihrabın yanındaki küçük hücrenin kemer alınlığında Gotik harflerle Orta Çağ İtalya’sının ünlü din adamlarından Fransisken tarikatının kurucusu Aziz Frencesco‘nun adının bulunmasıdır. 

Hemen hemen tüm kaynaklara göre caminin ismi, Kalenderi dervişlerinden geliyor. Yine kaynaklara göre caminin ve yanındaki Kalenderhane Medresesi’nin konumu, mahallenin de Kalenderhane olarak anılmasına vesile olmuş.

Kalenderhane Camii Tarihi

Foto Kaynak ; flickr.com/richardmortel

Eski İmaret Camii olarak da bilinen Kalenderhane Camisinin 10. yüzyılda Komnenos hanedanlığı tarafından inşa edildiği tahmin ediliyor. İlk olarak 1094 yılında bir belgede adı geçmekte ve Bizans İmparatorluğu’nun sonuna kadar faaliyet gösterdiği biliniyor.

Vefa semtinde Bozdoğan Kemeri‘nin en doğu ucunda yer alan mabedin ilk yapısı Roma hamamıymış. 6. yüzyılı takiben önce Tanrı Kyriotissa ve annesine adanmış Theotokos Kyriotissa adıyla bir kilise kurulmuş. Taş ve mermer işçiliğine bakıldığında 7. yüzyılda ilk kilisenin güneyine daha büyük bir kilise yapılmış. Üçüncü bir kilise de yine bu alanda 12. yüzyılın sonlarına doğru, Commenian döneminde yarı kubbelerin eklenmesiyle birlikte ortaya çıkmış.

Ayrıca kilise 13. yüzyılda Latin istilası sırasında Katolik Kilisesi olarak kullanılmış.

Foto Kaynak ; flickr.com/richardmortel

İstanbul’un fethinden sonra kilise, Fatih Sultan Mehmet tarafından Kalenderi dervişlerine verilmiş. Böylece yapı Kalenderhane olarak anılmaya başlanmış. 18. yüzyıla kadar Kalenderhane (Kalender Evi) olarak bilinen yapı, bu tarihten sonra Babüssaade (Saray) Ağası Maktul Beşir Ağa tarafından camiye dönüştürülmüş. Yangından ve depremden zarar görmüş olan camii ilk olarak 1854 yılında restore edilmiş. 

1930 yılında caminin minaresine yıldırım düşmesiyle camii terkedilmiş ve uzun bir süre evsizlerin uğrak mekanı olmuş. 1966-1972 yılları arasında Harvard Üniversitesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi işbirliği ile yapılan bir araştırmaya ve kazıya konu olmuş, 1968 yılında restore edildikten sonra da ibadete yeniden açılmış. Günümüzde caminin avlusunda kiliseye dahil olan ancak Osmanlı döneminde yıkılmış olan duvar kalıntıları da görülebiliyor. Ayrıca kilisenin camiye dönüştürüldükten sonra, yapı içerisinden çıkarılan freskler günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri‘nde sergileniyor.

Mimari Özellikleri

Foto Kaynak ; seyruseyyare.blogspot.com

Camii, biri küçük biri büyük olmak üzere iki kubbeli. Dört kemer üzerine oturtulmuş ana kubbe beşik tonozlarla desteklenmiş. Kubbede bazı mozaikler görülebilmektedir, yapıdaki diğer mozaikler de sıva ile kapatılmış. İç duvarlarda kabartmalı friz süslemeler ve renkli mermer kaplamalar bulunuyor. 

Köşeleri kum saatli olan mihrap, caminin en dikkat çeken yerlerinden. Küçük merkezi kubbe, iç hacmin üzerine örter ve minber tahtadan ampir üslubunda yapılmıştır.

Şehirdeki en önemli anıtsal eserlerden biri olan Kalenderhane Caminin iç mekanında yer alan mozaikler, yapıldığı dönemin en güzel örnekleri olarak kabul edilir. İçerisindeki resimlerden en önemlisi ve en iyi bilinenin ”Bebek İsa” panosudur. Günümüzde bu pano İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde görülebilmektedir. Bu panoya göre kilisenin çok daha eski tarihlerde yapılmış başka bir kilise üzerine inşa edildiği düşünülüyor.

Kalenderhane Camii Nerede ve Nasıl Gidilir ?

Foto Kaynak ; flickr.com/richardmortel

İstanbul’un Vefa semtinde Bozdoğan Su Kemeri’nin en doğu ucunun güneyinde yer alan camiye ulaşım, şehrin birçok noktasından kolaylıkla sağlanabilmektedir.

Camiye İETT otobüsleri ile ulaşım için ; 36A, 36V, 37Y, 38B, 39B, 39Y, 77A, 86V ve MR12 nolu otobüsleri kullanabilirsiniz. Camiye en yakın otobüs durakları ise, Vezneciler otobüs durağı (2 dakika yürüme mesafesinde) ve Şehzadebaşı otobüs durağıdır (4 dakika).

Camiye ulaşım için en kolay yol ise Zeytinburnu-Kabataş tramvay hattını kullanmaktır. Laleli – Üniversite tramvay durağında inerek camiye 5 dakikadan daha kısa bir yürüyüş sonrası ulaşabilirsiniz.

NOT : Beyazıt otobüs durağından çok daha fazla İETT otobüsü geçmektedir. Bu otobüs durağı camiye 6-7 dakika yürüme mesafesinde bulunuyor. Beyazıt yönüne giden hemen hemen tüm İETT otobüsleri de bu duraktan geçer. 

Foto Kaynak ; flickr.com/richardmortel

Camiye metrolar ile ulaşım için de ; Aksaray – Havaalanı metro hattını kullanarak Aksaray metro istasyonunda inmeniz gerekiyor. Bu istasyondan camiye yürüyerek 10-15 dakika içinde ulaşabilirsiniz.

Adres: Kalenderhane, 16 Mart Şehitleri Cd. No:11, 34134 Fatih/İstanbul

YAKINLARDA NELER VAR ?

Foto Kaynak ; flickr.com/richardmortel

Camii Fatih ilçesinin Vefa semtinde bulunuyor. Bu yüzden de Fatih’teki tarihi ve turistik cazibe merkezlerinin büyük bir bölümüne bu camiden yürüyerek veya çok kısa bir sürüş sonrası ulaşabiliyorsunuz.

Camiye 3-5 dakika yürüme mesafesinde bulunan ünlü Vefa Bozacısı, cami sonrası oturup dinlenebileceğiniz İstanbul’un en iyi bozasını içebileceğiniz yer olarak bilinir. Şehzadebaşı Camii ve Mimar Mehmet Ağa Camii de görülmeye değer mimariye yapıya sahip. Ayrıca Kalenderhane’ye sadece 3 dakika yürüme mesafesinde bulunur.

Son olarak Süleymaniye Camii ve Laleli Camii de, Kalenderhane camisine 7 dakika yürüme mesafesinde bulunur. Camiye doyamazsanız İstanbul’un en önemli yapıları arasında gelen bu iki camiye de göz atabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

SON YAZILAR

Ahi Çelebi Camii

Ahi Çelebi Camii Hakkında Bilgi | (Ulaşım, Tarihi, Hikayesi)

0
Tarihi Yarımada sınırları içerisinde, Eminönü'nde Haliç sahil şeridinde yer alan, tarihi 1500 yıllara kadar uzanan Ahi Çelebi Camii, daha çok su baskınları ile gündeme...
Anadolu Kavağı

Anadolu Kavağı

error: Content is protected !!